Antyoksydanty czyli przeciwutleniacze mają kluczowe znaczenie dla naszego zdrowia z kilku powodów. Jednym z nich jest to, że bezpośrednio ograniczają występowanie wolnych rodników tlenowych czyli oksydacyjnych. A rodniki oksydacyjne są przyczyną wielu chorób.

Co to właściwie są te wolne rodniki tlenowe?

Proces oksydacji czyli utleniania zachodzi ciągle w organizmie – bez względu na to czy leżymy przed telewizorem czy biegamy, czy śpimy czy jemy, to nieuchronny proces powolnego niszczenia organizmu. Każda komórka naszego organizmu potrzebuje tlenu, pobierając ten tlen uwalnia reaktywne pochodne tlenu czyli właśnie wolne rodniki tlenowe – oksydanty.

Wolne rodniki mogą być bardzo szkodliwe, ale ich produkcja w organizmie jest całkowicie normalna, a nawet potrzebna. Mimo, że przyczyniają się do procesu starzenia się, wolne rodniki są także istotnymi elementami układu immunologicznego. Wątroba produkuje i stosuje wolne rodniki do detoksykacji, a białe krwinki wysyłają wolne rodniki w celu zniszczenia bakterii, wirusów i uszkodzonych komórek.

Jest jednak jeszcze druga strona medalu – nadmiar wolnych rodników jest szkodliwy

Wolne rodniki to bardzo niestabilne cząsteczki, które krążą po całym organizmie szukając składników chemicznych, których im brakuje niszcząc przy tym inne komórki. Proces ten sprawia, że taka okradziona komórka jest niezdolna do prawidłowego funkcjonowania i sama zaczyna szukać skradzionych jej substancji. W ten sposób dochodzi do reakcji łańcuchowej. System immunologiczny zaczyna tracić kontrolę nad tak nadmierną ilością oksydantów, organizm zaczyna chorować i przyśpieszają się procesy starzenia. Jest to tzw. stres oksydacyjny, który wpływa na każdy narząd i system w naszym organizmie i jest powiązany ze wszystkimi chorobami, chorobą Alzheimera, miażdżycą, rakiem, chorobami serca, nieszczelnym jelitem czy cukrzycą. Uważa się, że stres oksydacyjny prowadzi do rozwoju najbardziej rozpowszechnionych chorób przewlekłych i zaburzeń. Jest też przyczyną alergii oraz astmy.

Jak można ograniczyć działanie wolnych rodników?

Pokarmy bogate w antyoksydanty wiążą wolne rodniki, tym samym ograniczając ich negatywne działanie na organizm. Okazuje się, że antyoksydanty właśnie dzięki temu są w stanie zapobiegać starzeniu się organizmu oraz wielu chorobom wliczając w to również alergie dziecięce oraz astmę.

Antyoksydanty i wpływ na alergie

Badacze ze Szwedzkiego Instytutu Karolinska potwierdzili, że większe spożycie antyoksydantów przez dzieci zmniejsza ryzyko wystąpienia alergii.

Naukowcy zbadali dietę i stopień występowania alergii wśród prawie dwu i pół tysiąca szwedzkich dzieci w wieku 8 lat. Próbki krwi analizowano razem z danymi zebranymi w formie kwestionariuszy wypełnianych przez rodziców dzieci.

Dzieci były po raz pierwszy badane w wieku 8 lat. Ich dieta była sprawdzana przez 12 miesięcy, robiono również testy na przeciwciała IgE, które wskazują na alergię.

Następnie dzieci zostały ponownie zbadane w wieku 16.

Naukowcy podzielili dzieci na trzy grupy, zgodnie ze spożyciem antyoksydantów w diecie. A następnie porównano występowanie alergii pomiędzy grupą spożywającą najmniej a tą spożywającą najwięcej antyoksydantów. Wyniki badania wykazały, że dzieci, które spożywały dietę bogatą w przeciwutleniacze miały o 25% mniej przypadków występowania alergii. Natomiast częstość występowania astmy była mniejsza o 43%.

Badanie wykazało, że dzieci, które spożywały wyższy poziom beta-karotenu, miały o jedną trzecią mniej przypadków alergicznego nieżytu nosa (kataru siennego). Odkryli również, że wyższe spożycie magnezu ograniczało występowanie astmy o ponad 30%.

Naukowcy wysnuli wnioski:

„Wyższa całkowita zdolność antyoksydacyjna diety we wczesnym dzieciństwa może zmniejszyć ryzyko wystąpienia uczulenia na alergeny inhalacyjne u dzieci i nastolatków. Odkrycia te wskazują, że stosowanie diety bogatej w antyoksydanty w dzieciństwie może przyczynić się do zapobiegania chorobom alergicznym.”

Nie jest to pierwsze badanie łączące niższe spożycie antyoksydantów z alergiami wśród dzieci. W obszernym przeglądzie badań przeprowadzonych przez włoski Uniwersytet w Weronie naukowcy stwierdzili, że większe spożycie owoców i warzyw wśród ciężarnych kobiet i ich dzieci w okresie niemowlęctwa wiązało się ze znacznie mniejszą częstością występowania przypadków świszczącego oddechu oraz astmy. Odkryli, że pokarmy zawierające wyższy poziom witaminy C i selenu zmniejszają ryzyko świszczącego oddechu, a poziom ich stężenia w surowicy był również związany z mniejszymi objawami jeśli już ta choroba wystąpiła. Badania wykazały również, że brak cynku i karotenoidów (takich jak beta-karoten) u matki zwiększa ryzyko wystąpienia astmy i alergii u dzieci.

Kolejne badanie przeprowadzone przez szwedzkich badaczy w 2009 stwierdziło, że podawanie preparatów multiwitaminowych dzieciom poniżej 4 roku życia zmniejszyło częstość występowania alergii o prawie 40%. Badanie to obejmowało 4 242 szwedzkich dzieci. Dzieciom mierzono poziom przeciwciał IgE w stosunku do określonych alergenów. Niestety wśród ośmiolatków multiwitaminy nie miały już takiego przełożenia na obecny stan alergii – znaczy to, że suplementację dobrymi preparatami witaminowymi trzeba zacząć jak najwcześniej.

Dlaczego antyoksydanty zmniejszają alergie?

Przeciwutleniacze wykonują wiele ważnych zadań w organizmie. Należy do nich zmniejszenie obciążenia immunologicznego na organizm. Przez neutralizowanie rodników oksydacyjnych i stresu oksydacyjnego przeciwutleniacze pozwalają układowi immunologicznemu przejść po ważniejszych najeźdźców. Kiedy układ odpornościowy zostanie uwolniony, może zniszczyć potencjalne alergeny, zanim dojdzie do reakcji alergicznej.

Przeciwutleniacze mogą także bezpośrednio neutralizować niektóre alergeny. Szczególnie, gdy te alergeny mają potencjał utleniania się. Przeciwutleniacze są wytwarzane przez rośliny w celu bezpośredniego wykonywania wielu funkcji odpornościowych. Obejmuje to zmniejszenie organizmów zakaźnych, takich jak grzyby i bakterie.

Gdzie mogę znaleźć te antyoksydanty?

Najprostszym sposobem na zwiększenie spożycia przeciwutleniaczy jest po prostu jedzenie większej ilości owoców i warzyw. Te produkty zapewniają najwyższy poziom przeciwutleniaczy w porównaniu z innymi rodzajami żywności.

Jednak niektóre owoce i warzywa zawierają więcej przeciwutleniaczy niż inne. Na przykład jagody Acai (czyli owoce palmy brazylijskiej), wiśnie, jagody i winogrona zazwyczaj zawierają więcej przeciwutleniaczy niż jabłka czy pomarańcze. Najwyższe poziomy antyoksydantów zawierają przyprawy takie jak bazylia, kurkuma, pieprz czarny i inne.

Nasze ciała stosują przeciwutleniacze w celu zmniejszenia wpływu wolnych rodników. Glutation jest uważany za najważniejszy master-przeciwutleniacz i jest główną bronią wątroby. Jest tworzony z aminokwasów cysteiny, glicyny i kwasu glutaminowego.

Innymi ważnymi przeciwutleniaczami są witaminy A, C i E, beta karoten, bioflawonoidy, koenzym Q10, selen, cynk. Miedź i mangan również odgrywają rolę w produkcji przeciwutleniaczy.

Wiele innych fitochemikaliów z roślin takich jak likopen, garbniki, fenole czy kwercetyna wydaje się odgrywać rolę antyoksydacyjną. Po ich spożyciu zmniejsza się stan zapalny i skutki utleniania.

Produkty o najwyższym działaniu antyoksydacyjnym

Działanie antyoksydacyjne danej substancji określane jest przez wartość ORAC – Oxygen Radical Absorbance Capacity czyli jej zdolność do absorbowania wolnych rodników i tak prezentuje się lista 50 produktów posiadających najwyższe poziomy ORAC.

  1. Goździki – 314 446
  2. Przyprawa sumak – 312 400
  3. Cynamon – 267 536
  4. Sorgo – 240 000
  5. Oregano suszone – 200 129
  6. Kurkuma – 159 277
  7. Jagody Acai – 102 700
  8. Sorgo czarne – 100 800
  9. Sumak surowy – 86 800
  10. Kakao niesłodzone – 80 933
  11. Kminek – 76 800
  12. Jagoda Maqui Berry – 75 000
  13. Pietruszka suszona – 74 349
  14. Sorgo czerwone – 71 000
  15. Bazylia, suszona – 67 553
  16. Gorzka czekolada – 49 926
  17. Curry – 48 504
  18. Sorgo, bogate w taniny – 45 400
  19. Kakao w proszku (alkalizowane) – 40 200
  20. Jagoda Maqui Berry, sok – 40 000
  21. Szałwia – 32 004
  22. Nasiona gorczycy – 29 257
  23. Imbir – 28 811
  24. Pieprz czarny – 27 618
  25. Tymianek, świeży – 27 426
  26. Majeranek, świeży – 27 297
  27. Jagody Goji – 25 300
  28. Otręby ryżowe, surowe – 24 287
  29. Chili – 23 636
  30. Sorgo czarne – 21 900
  31. Ciemna czekolada – 20 823
  32. Siemię lniane – 19 600
  33. Czekolada półsłodka – 18 053
  34. Orzechy pecan – 17 940
  35. Papryka – 17 919
  36. Aronia surowa – 16 062
  37. Estragon, świeży – 15 542
  38. Korzeń imbiru, surowy – 14 840
  39. Brzoskwinie, surowe – 14 697
  40. Sorgo czerwone – 14 000
  41. Mięta pieprzowa – 13 978
  42. Oregano, świeże – 13 978
  43. Orzechy włoskie – 13 541
  44. Orzechy laskowe – 9 645
  45. Żurawina surowa – 9 584
  46. Gruszki suszone – 9 496
  47. Cząber – 9 465
  48. Karczochy – 9 416
  49. Fasola, czerwona – 8 459
  50. Różowa fasola – 8 320

Chcesz aby Twoje dziecko spożywało więcej antyoksydantów, które uchronią je przed alergiami, astmą, a także innymi chorobami – podawaj mu więcej produktów z powyższej grupy.

Źródła:

Rosenlund H, Magnusson J, Kull I, Håkansson N, Wolk A, Pershagen G, Wickman M, Bergström A. Antioxidant intake and allergic disease in children. Clin Exp Allergy. 2012 Oct;42(10):1491-500

Peroni DG, Bonomo B, Casarotto S, Boner AL, Piacentini GL. How changes in nutrition have influenced the development of allergic diseases in childhood. Ital J Pediatr. 2012 May 31;38:22.

Marmsjö K, Rosenlund H, Kull I, Håkansson N, Wickman M, Pershagen G, Bergström A. Use of multivitamin supplements in relation to allergic disease in 8-y-old children. Am J Clin Nutr. 2009 Dec;90(6):1693-8.

Adams C. Asthma Solved Naturally: The Surprising Underlying Causes and Hundreds of Natural Strategies to Beat Asthma. Logical Books, 2011.

https://draxe.com/fighting-free-radical-damage/

http://modernsurvivalblog.com/health/high-orac-value-antioxidant-foods-top-100/

http://www.greenmedinfo.com/article/low-antioxidant-intake-has-been-linked-allergic-disease-children

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20104235

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22994346

http://www.greenmedinfo.com/article/low-antioxidant-intake-has-been-linked-allergic-disease-children

 

 

DISCLAIMER:

Moje artykuły to osobiste przemyślenia na temat szeroko pojętej tematyki zdrowotnej na bazie informacji z jak najlepiej wybranych źródeł oraz własnego doświadczenia. Nie zastępują profesjonalnej porady lekarskiej. Pamiętaj – o swoim zdrowiu i zdrowiu swoich dzieci decydujesz Ty sam.